{"id":1099,"date":"2023-12-03T20:54:21","date_gmt":"2023-12-03T20:54:21","guid":{"rendered":"http:\/\/skalatt.info\/?p=1099"},"modified":"2023-12-05T07:57:42","modified_gmt":"2023-12-05T07:57:42","slug":"wino-spirytus-i-nafta-wagon-cysterna-o-pojemnosci-190hl-czesc-pierwsza","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/skalatt.info\/?p=1099","title":{"rendered":"Wino, spirytus i… nafta. Wagon cysterna o pojemno\u015bci 190hl. Cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza"},"content":{"rendered":"

Przez wiele lat od czas\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci firmy Zeuke do lat w wielko\u015bci TT dost\u0119pne by\u0142y w ci\u0105g\u0142ej sprzeda\u017cy tylko dwa modele cystern w kilku malowaniach. Ich orygina\u0142y swoj\u0105 konstrukcj\u0105 si\u0119ga\u0142y II wojny \u015bwiatowej.\u00a0 Brakowa\u0142o zar\u00f3wno wagon\u00f3w m\u0142odszych, jak te\u017c i starszych. T\u0119 starsz\u0105 cystern\u0119 zapewni\u0142a tu\u017c przed przej\u0119ciem przez Tilliga firma Jatt. Model jest dalej produkowany przez Tilliga. Dla producenta jest to wyj\u0105tkowo wdzi\u0119czny model. Po torach w r\u00f3\u017cnych krajach Europy wagony z tej rodziny kursowa\u0142y przez kilkadziesi\u0105t lat w r\u00f3\u017cnych malowaniach i z r\u00f3\u017cnymi oznaczeniami.\u00a0 Jest wi\u0119c okazja by przyjrze\u0107 si\u0119 dok\u0142adnie tej ciekawej i d\u0142ugowiecznej konstrukcji. <\/strong><\/p>\n

Kr\u00f3tka historia cystern kolejowych<\/strong><\/p>\n

\"Cysterna
Cysterna do transportu benzyny Danzig 370609 wyprodukowana w Waggon- und Maschinenbau AG G\u00f6rlitz w 1921 roku dla Naphta-Industrie-Gesellschaft Gebr\u00fcder Nobel. \u0179r\u00f3d\u0142o: Bildarchiv Waggonbau G\u00f6rlitz\/Verkehrsmuseum Dresden CC BY-NC-SA<\/em><\/figcaption><\/figure>\n

W pierwszych latach istnienia kolei, wszelkiego rodzaju \u0142adunki p\u0142ynne transportowano w opakowaniach jednostkowych, najcz\u0119\u015bciej w wagonach krytych. Zmiana nast\u0105pi\u0142a ko\u0142o roku 1875. W\u00f3wczas na zam\u00f3wienie kopalni w Rudawach (Erzgebirge Bergbau<\/em>) zbudowano pierwsze cysterny do przewozu kwasu siarkowego. Ju\u017c 9 lat p\u00f3\u017aniej zarz\u0105d KPEV (kolei pruskich) dysponowa\u0142 326 wagonami zbiornikowymi i cysternami do transportu \u0142adunk\u00f3w p\u0142ynnych. W 1909 roku opracowane zosta\u0142y warunki techniczne konstrucji prywatnych wagon\u00f3w towarowych (Einf\u00fchrung der technischen Bedingungen <\/em>f\u00fcr den Bau der Privatg\u00fcterwagen – TVP<\/em>). Znalaz\u0142y si\u0119 tam r\u00f3wnie\u017c wytyczne do budowy cystern o r\u00f3\u017cnej pojemno\u015bci w tym r\u00f3wnie\u017c tych mog\u0105cych pomie\u015bci\u0107 19,2m\u00b3 cieczy. Budow\u0119 tych wagon\u00f3w kontynuowano r\u00f3wnie\u017c po 1928 roku dla kolei niemieckich. Do budowy tych cystern wykorzystano podwozie z wagon\u00f3w w\u0119glarek o rozstawie osi 4000 mm z pomostem hamulcowym – co oznacza 8800 mm d\u0142ugo\u015bci ca\u0142kowitej wagonu. Te wymiary by\u0142y wsp\u00f3lne dla wi\u0119kszo\u015bci niemieckich cystern niezale\u017cnie od ich pojemno\u015bci, \u0142adowno\u015bci i przeznaczenia. Wagony z tej rodziny produkowano, modernizowano i u\u017cytkowano r\u00f3wnie\u017c po wojnie. DB u\u017cytkowa\u0142y tego typu wagony do lat 60. a koleje wschodioniemieckie do lat 80. XX wieku. W trakcie modernizacji w wagonach wymieniano zbiorniki – r\u00f3wnie\u017c na wi\u0119ksze, je\u015bli obj\u0119to\u015b\u0107 cieczy nie przekracza\u0142a \u0142adowno\u015bci dopuszczalnej wagonu. Wagony o konstrukcji bardzo zbli\u017conej do cystern budowanych na podstawie TVP powstawa\u0142y r\u00f3wnie\u017c w innych krajach. Po I i II wojnie \u015bwiatowej cz\u0119\u015b\u0107 cystern znalaz\u0142a si\u0119 na terenie innych zarz\u0105d\u00f3w kolejowych. W przypadku wagon\u00f3w prywatnych wynika\u0142o to z dw\u00f3ch powod\u00f3w – zosta\u0142y tam, gdzie akurat si\u0119 znalaz\u0142y i nie zosta\u0142y zwr\u00f3cone w\u0142a\u015bcicielowi. A drugi pow\u00f3d to firma do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142y cysterny znalaz\u0142a si\u0119 w nowoutworzonym pa\u0144stwie. W ten spos\u00f3b cysterny tego rodzaju, lub bardzo zbli\u017cone konstrukcyjnie pracowa\u0142y na sieci PKP ju\u017c po pierwszej wojnie \u015bwiatowej.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

\"Cysterna
Cysterna do transportu benzyny K.Sachs.St.E.B nr. 505088 wyprodukowana w Verband deutscher Waggonbaufabriken GmbH G\u00f6rlitz w 1918 roku dla Inspektion der Kraftfahrtruppen (Berlin). \u0179r\u00f3d\u0142o: Bildarchiv Waggonbau G\u00f6rlitz\/Verkehrsmuseum Dresden CC BY-NC-SA<\/em><\/figcaption><\/figure>\n

Modele cystern o pojemno\u015bci 19,2m\u00b3<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Modele cystern o pojemno\u015bci 19,2m\u00b3 mimo,\u00a0 \u017ce s\u0105 dost\u0119pne w ofercie Tilliga, to s\u0105 dzie\u0142em firmy Jatt. W ofercie Tilliga wagony pojawi\u0142y si\u0119 po przej\u0119ciu Jatta przez wi\u0119kszego producenta.<\/span><\/span><\/p>\n

\"Model
Model cysterny BUNA – DR 52-55-45, seria Z. Epoka III Tillig – nr. kat. 95806.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n

W naszym te\u015bcie udzia\u0142 wzi\u0119\u0142y trzy modele Tilliga: dwie cysterny z okresu po II wojnie \u015bwiatowej – BUNA DR (nr. kat. 95806) i\u00a0 H Mencke DB (nr.kat. 500924 z zestawu 01490).<\/span><\/span><\/p>\n

\"Model
Model cysterny H Mencke – DB 520616. Epoka III Tillig – nr. kat. 500924 (zestaw 01490).<\/figcaption><\/figure>\n

Trzecim testowanym wagonem by\u0142a datowana na okres I wojny \u015bwiatowej, cysterna nale\u017c\u0105ca do Mineral\u00f6l-Industrie-Gesellschaft Wien-Trzebinia KPEV (nr. kat. 95856).<\/span><\/span><\/p>\n

\"Model
Model cysterny Mineral\u00f6l-Industrie-Gesellschaft Wien-Trzebinia \u2013 KPEV Kattowizt 505143. Epoka I; Tillig \u2013 nr. kat. 95856.<\/figcaption><\/figure>\n

Model jest wykonany starannie. W zale\u017cno\u015bci od okresu, jaki reprezentuje mo\u017ce posiada\u0107 budk\u0119 dla konduktora (epoki I – III) lub tylko pomost z hamulcem (epoki II – IV). <\/span><\/span><\/p>\n

\"Model
Model cysterny Mineral\u00f6l-Industrie-Gesellschaft Wien-Trzebinia \u2013 KPEV Kattowizt 505143. Epoka I; Tillig \u2013 nr. kat. 95856.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n

Szkoda, \u017ce drabina, por\u0119cze na zbiorniku oraz pomost nie zosta\u0142y wykonane jako elementy fototrawione. <\/span><\/span><\/p>\n

\"Model
Model cysterny Mineral\u00f6l-Industrie-Gesellschaft Wien-Trzebinia \u2013 KPEV Kattowizt 505143. Epoka I; Tillig \u2013 nr. kat. 95856.<\/figcaption><\/figure>\n

R\u00f3wnie\u017c czo\u0142ownica nie zosta\u0142a odtworzona. Widoczne \u015blady podzia\u0142u formy na czo\u0142ownicy i tarczach zderzak\u00f3w nie dodaj\u0105 uroku czo\u0142owym \u015bcianom modeli. Napisy naniesione na modelu s\u0105 czytelne i zgodne z zasadami umieszczenia oznacze\u0144 na wagonie. Mo\u017cna je zobaczy\u0107 na tablicach przy zbiorniku, jak r\u00f3wnie\u017c na ostoi. <\/span><\/span><\/p>\n

\"Model
Model cysterny Mineral\u00f6l-Industrie-Gesellschaft Wien-Trzebinia \u2013 KPEV Kattowizt 505143. Epoka I; Tillig \u2013 nr. kat. 95856<\/em>.<\/figcaption><\/figure>\n

Niestety w cz\u0119\u015bci modeli zrezygnowano z umieszczenia napis\u00f3w na czo\u0142ownicach i je\u015bli takie by\u0142y na \u015bcianach czo\u0142owych zbiornika.<\/span><\/span><\/p>\n

\"Model
Model cysterny Mineral\u00f6l-Industrie-Gesellschaft Wien-Trzebinia \u2013 KPEV Kattowizt 505143. Epoka I; Tillig \u2013 nr. kat. 95856.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n

Model jest wyposa\u017cony w kinematyki kr\u00f3tkiego sprz\u0119gu. Mechanizm jest zgodny z normami NEM 351 \u2013 352 oraz w przypadku gniazda z NEM 358. \u00a0Kinematyka pracuje poprawnie, model dobrze wsp\u00f3\u0142pracuje z innymi wagonami. Kinematyka dzia\u0142a poprawnie i model dobrze sobie radzi podczas przeje\u017cd\u017cania przez przez rozjazdy EW1 (\u0142uk r=353 mm) zbudowane z tor\u00f3w modelowych. Odleg\u0142o\u015b\u0107 od kraw\u0119dzi tarczy zderzaka do osi mierzy 18,95mm, a od strony pomostu 22,70 mm. D\u0142u\u017csza odleg\u0142o\u015b\u0107 od osi do tarczy zderzaka pod pomostem ma wp\u0142yw na zachowanie si\u0119 wagonu w ostrych \u0142ukach (np. przeciwstawne \u0142uki o bardzo ma\u0142ym promieniu r=286 mm, lub rozjazdy proste produkowane kiedy\u015b przez Zeukego a nast\u0119pnie BTTB – gdzie promie\u0144 \u0142uku\u00a0 wynosi r=286 mm, a k\u0105t rozjazdu 22,5\u00b0) , gdy\u017c zmusza mechanizm kinematyki do pracy w warunkach granicznych. W efekcie mo\u017ce prowadzi\u0107 do wyprz\u0119gania si\u0119 wagonu, niezale\u017cnie od rodzaju zastosowanych sprz\u0119g\u00f3w. Problem ten wyst\u0119puje tylko w\u00f3wczas gdy opisywany wagon jest ustawiony pomostem do wagonu ze znacznie kr\u00f3tsz\u0105 odleg\u0142o\u015bci\u0105 pomi\u0119dzy osi\u0105 skrajn\u0105 lub osi\u0105 w\u00f3zka a lini\u0105 w kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119 tarcze zderzak\u00f3w.\u00a0 Nie obserwowano tego zjawiska w sytuacji, gdy wagon by\u0142 ci\u0105gni\u0119ty przez \u0142uk, lub by\u0142 pchany od strony bez pomostu, ewentualnie cysterna i wagon za ni\u0105 by\u0142y ustawione do siebie pomostami.<\/p>\n

\"Model
Model cysterny BUNA – DR 52-55-45, seria Z. Epoka III Tillig – nr. kat. 95806.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n

Wymiary wagonu zosta\u0142y por\u00f3wnane z wymiarami orygina\u0142u, w tym r\u00f3wnie\u017c przeliczone w skali i przedstawione\u00a0 poni\u017cej w tabeli.<\/p>\n

\"Zestawienie
Zestawienie wymiar\u00f3w modelu i orygina\u0142u cysterny o pojemno\u015bci 190 hl.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n

Jak wida\u0107 z powy\u017cszej tabeli modele cysterny o pojemno\u015bci 190 hl wymiarami nie odstaj\u0105 znacz\u0105co od orygina\u0142u po przeliczeniu jego wymiar\u00f3w do skali 1:120. Spe\u0142niaj\u0105 te\u017c nie\u017ale wymogi norm NEM 302 i NEM 303. Oznacza to, \u017ce wagon powinien sobie dobrze radzi\u0107 podczas jazdy w sk\u0142adzie poci\u0105gu.
\nW drugiej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u opiszemy jakie poci\u0105gi mo\u017cna zestawi\u0107 z modelami opisywanych cystern, oraz przedstawimy zestawienia wyprodukowanych dotychczas modeli.<\/a><\/p>\n

\"Model
Model cysterny BUNA – DR 520616. Epoka III Tillig – nr. kat. 500924 (zestaw 01490).<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przez wiele lat od czas\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci firmy Zeuke do lat w wielko\u015bci TT dost\u0119pne by\u0142y w ci\u0105g\u0142ej sprzeda\u017cy tylko dwa modele cystern w kilku malowaniach. Ich orygina\u0142y swoj\u0105 konstrukcj\u0105 si\u0119ga\u0142y II wojny \u015bwiatowej.\u00a0 Brakowa\u0142o zar\u00f3wno wagon\u00f3w m\u0142odszych, jak te\u017c i starszych. T\u0119 starsz\u0105 cystern\u0119 zapewni\u0142a tu\u017c przed przej\u0119ciem przez Tilliga firma Jatt. Model jest dalej … Czytaj dalej \u201eWino, spirytus i… nafta. Wagon cysterna o pojemno\u015bci 190hl. Cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1139,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":""},"categories":[132,44,7,10],"tags":[255,193,25,235,258,257,163,259,47,260,256],"class_list":["post-1099","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tabor-kolei-niemieckich-tabor-tt","category-tabor-polskich-przewoznikow","category-tabor-tt","category-wagonytowarowe","tag-aktt","tag-cysterna","tag-db","tag-dr","tag-hobum","tag-kbaystsb","tag-kpev","tag-mencke","tag-tillig","tag-trzebinia","tag-wiebe"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/skalatt.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1099","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/skalatt.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/skalatt.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/skalatt.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/skalatt.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1099"}],"version-history":[{"count":118,"href":"http:\/\/skalatt.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1099\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1673,"href":"http:\/\/skalatt.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1099\/revisions\/1673"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/skalatt.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1139"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/skalatt.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1099"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/skalatt.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1099"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/skalatt.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1099"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}